Η ζωή στην Ελλάδα ήταν πάντα συνδεδεμένη με τη θάλασσά της, καθώς τα ψάρια αποτελούσαν αναπόσπαστο κομμάτι όχι μόνο της οικονομίας, αλλά και της κουζίνας. Όταν παρουσιάστηκαν τα αρνητικά αποτελέσματα της υπεραλίευσης, οι ιχθυοκαλλιέργειες εμφανίστηκαν δίνοντας μια νόστιμη και σίγουρη λύση στο τραπέζι μας. Σήμερα, βρίσκονται σε διαρκή τροχιά ανάπτυξης, με τη χώρα μας να κατέχει σημαντική θέση παγκοσμίως…

Αντίθετα με την κτηνοτροφία, που ήδη μετρά πολλούς αιώνες ύπαρξης και δεν έχει σταματήσει να βελτιώνεται, οι υδατοκαλλιέργειες δεν έχουν πολλά χρόνια ζωής. Αποτελούν όμως μια ελπίδα για το μέλλον, αφού η αύξηση κατανάλωσης ψαριών ιχθυοκαλλιέργειας συμβάλλει στη μείωση υπεραλίευσης της ανοιχτής θάλασσας. Σήμερα, μπορούμε να καταναλώνουμε όλο και περισσότερο ψάρι παρά την υπερβολική αλιεία, ακριβώς χάρη στην άνθηση των ιχθυοκαλλιεργειών. Σημείο αναφοράς ήταν το έτος 2000, κατά τη διάρκεια του οποίου τα ιχθυοτροφεία έδωσαν 36 εκατομμύρια τόνους ψάρια και μαλάκια στον καταναλωτή!

Από τα τέλη της δεκαετίας του ’80 μέχρι σήμερα η ιχθυοτροφία παρουσιάζει συνεχείς ρυθμούς ανάπτυξης, γεγονός που καθιστά τις ιχθυοκαλλιέργειες την ταχύτερα αναπτυσσόμενη μορφή παραγωγής τροφίμων. Ήδη, σήμερα, μεγάλο ποσοστό των ψαριών και οστρακοειδών που καταναλώνονται στη Βόρεια Αμερική προέρχεται από ιχθυοτροφεία, ενώ πολλοί υποστηρίζουν ότι μέχρι το 2050 σχεδόν ολόκληρο το σύνολο των ψαριών που καταναλώνονται ανά την υφήλιο θα προέρχονται από ιχθυοτροφεία.

Ελληνική υπεροχή
Η ιδέα της ιχθυοκαλλιέργειας είναι απλή. Το καλό, φρέσκο ψάρι είναι πλέον και ακριβό και δυσεύρετο. Έτσι, μέσα σε ελεγχόμενο περιβάλλον παράγονται τεράστιες ποσότητες φθηνών ψαριών, που αφήνουν μεγάλα περιθώρια κέρδους στον παραγωγό. Η Ελλάδα έμοιαζε από την αρχή ιδανική για επενδύσεις σε ιχθυοκαλλιέργειες. Τεράστια ακτογραμμή, πολλοί απάνεμοι -φυσικά προστατευμένοι-κόλποι και καθαρά νερά.

Οι ιχθυοκαλλιέργειες εμφανίζονται τη δεκαετία του 1980 με δύο εκτρεφόμενα είδη: τσιπούρα και λαβράκι. Στην αρχή λειτούργησαν μόνο τρεις μονάδες, ενώ στα τέλη της ίδιας δεκαετίας έφτασαν τις τριάντα. Σήμερα, εκτός από αυτά, δηλαδή την τσιπούρα και το λαβράκι που μαζί με τα μύδια αποτελούν το μεγαλύτερο ποσοστό των ελληνικών υδατοκαλλιεργειών, παράγονται επίσης σε μικρότερη κλίμακα φαγκρί, σαργός, συναγρίδα, πέστροφα σε ανοιχτή θάλασσα και σολομός, κυπρίνος, γατόψαρο, κέφαλος, χέλι και οξύρρυγχος σε λίμνες και ποτάμια.

Διαδικασία παραγωγής
Η διαδικασία παραγωγής του ψαριού εξαρτάται από το είδος και το μέγεθός του και διαφοροποιείται ανάλογα με την εποχή και τις κλιματολογικές συνθήκες που επικρατούν στην περιοχή που βρίσκεται κάθε μονάδα. Η παραγωγή πραγματοποιείται στις μονάδες εκτροφής μέσα σε πλωτούς κλωβούς με δίχτυα. Στις θαλάσσιες εγκαταστάσεις που διαθέτει κάθε μονάδα τοποθετούνται τα ιχθύδια που προορίζονται προς πάχυνση. Έπειτα από 14 έως 18 μήνες, τα ιχθύδια αυτά αναπτύσσονται σε μεγάλα ψάρια που αποτελούν και το τελικό προϊόν.

lavraki

Η διαδικασία της εκτροφής ξεκινά με την τοποθέτηση του γόνου βάρους 1,5 έως 2 γραμμαρίων σε ειδικά διαμορφωμένους ιχθυοκλωβούς και τη συστηματική εκτροφή του. Κατόπιν, τα ψάρια ταΐζονται καθημερινά μέχρι να φτάσουν και να ξεπεράσουν σε βάρος τα 300 γραμμάρια, καθώς το ψάρι θεωρείται πλέον εμπορεύσιμο. Η διαδικασία αυτή διαρκεί 12-14 μήνες, διάστημα μέσα στο οποίο τα ψάρια ζυγίζουν 300-400 γραμμάρια ενώ, αφήνοντάς τα στους κλωβούς για 16-17 μήνες, φθάνουν και ξεπερνούν σε βάρος το μισό κιλό. Το τάισμα των ψαριών γίνεται μία φορά τη μέρα το χειμώνα και δύο φορές την ημέρα το καλοκαίρι, όταν και το ψάρι λόγω θερμοκρασίας νερού καταναλώνει περισσότερη τροφή και παχαίνει ευκολότερα. Σε κάθε κλωβό, που περιέχει περίπου 30.000-35.000 τσιπούρες, αντιστοιχούν 25-30 κιλά τροφής την ημέρα κατά τη χειμερινή περίοδο.

Οι ιχθυοτροφές που χρησιμοποιούνται επιλέγονται βάσει του είδους του καλλιεργούμενου ψαριού, του μεγέθους του και την εποχή της εκτροφής. Το τάισμα των ψαριών γίνεται από εξειδικευμένο προσωπικό, αλλά και από αυτόματα ταϊστικά μηχανήματα, ανάλογα με τις δυνατότητες της κάθε μονάδας.

Στα στάδια παραγωγής πραγματοποιούνται οι ακόλουθες διεργασίες, οι οποίες συνοπτικά είναι: διαλογή, αραίωση, καταμέτρηση, έλεγχος και αλλαγές διχτυών. Από τα πιο σημαντικά βήματα είναι ο διαχωρισμός σε κλωβούς, ώστε να ομαδοποιηθούν τα ψάρια ανάλογα με το βάρος τους και να υπάρχει μια σχετική ομοιομορφία στην κατανάλωση της τροφής. Η σημαντικότερη, βέβαια, από όλες τις διεργασίες που πραγματοποιούνται σε μια μονάδα πάχυνσης είναι η εξαλίευση, δεδομένου ότι αποτελεί το τελικό στάδιο παραγωγής πριν τη διοχέτευση των ψαριών στην αγορά.

tsipoura

Στη συνέχεια φτάνουν στη μονάδα φορτηγά ψυγεία, όπου με ειδικά μηχανήματα φορτώνουν τα ψάρια και τα ψύχουν άμεσα, για να διατηρηθούν φρέσκα μέχρι να φτάσουν στον τελικό προορισμό τους. Τα ψάρια θεωρούνται εξαλιεύσιμα όταν το μέσο βάρος τους έχει ξεπεράσει τα 350 γραμμάρια. Παρ’ όλα αυτά είναι δυνατό να εξαλιευθούν και σε μικρότερα μεγέθη, αναλόγως της αγοραστικής ζήτησης. Σε αυτό το στάδιο γίνεται η τελευταία καταμέτρηση και ο τελευταίος ποιοτικός έλεγχος του τελικού προϊόντος. Η παραγωγή και πώληση του τελικού προϊόντος επιτυγχάνονται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

Τι είναι τα ιχθυάλευρα;
Τα ιχθυάλευρα και τα ιχθυέλαια προκύπτουν από το άλεσμα και την αποξήρανση ορισμένων ειδών ψαριών ανοιχτής θάλασσας, τα οποία αλιεύονται κυρίως στο νότιο Ειρηνικό και βόρειο Ατλαντικό και είναι ακατάλληλα για ανθρώπινη κατανάλωση, λόγω του μικρού μεγέθους και της σκληρής σάρκας τους. Τα είδη αυτά των ψαριών σχηματίζουν τεράστιους πληθυσμούς, πολλαπλασιάζονται πολύ γρήγορα και σε μεγάλους αριθμούς, μεγαλώνουν ταχύτατα και έχουν μικρή διάρκεια ζωής. Αλιεύονται σε μεγάλες ποσότητες και αποτελούν πηγή άριστης ποιότητας πρωτεϊνών και ιχθυελαίου, όχι μόνο για τις ανάγκες της παγκόσμιας ιχθυοκαλλιέργειας αλλά και γενικότερα της ζωικής παραγωγής.

Χρήσιμες πληροφορίες
* Η τσιπούρα και τα λαβράκι είναι τα πιο κατάλληλα ψάρια για ιχθυοκαλλιέργειες, κυρίως επειδή δεν έχουν πολλές διαφορές με αντίστοιχα πελαγίσια είδη.

* Το δέρμα της τσιπούρας ιχθυοτροφείου είναι ελαφρώς πιο σκούρο και η χρυσαφιά γραμμή που έχει πάνω από τα μάτια δεν λαμπυρίζει όπως της αλανιάρας. Επίσης, όταν παχαίνει πολύ, το βάρος της είναι ανομοιόμορφα κατανεμημένο.

* Παλαιότερα είχαν γίνει προσπάθειες για ιχθυοκαλλιέργειες με σαργό και φαγκρί, αλλά απέτυχαν επειδή τα «μαντρωμένα» ψάρια δεν είχαν το επιθυμητό χρώμα.

tsipoura-augolemono-161153

* Η ταχεία και βαθιά κατάψυξη διατηρεί την ποιότητα, τη φρεσκάδα, τη γεύση και όλες τις θρεπτικές ουσίες των προϊόντων για μεγάλο χρονικό διάστημα.

* Έλληνες επιστήμονες εμπλουτίζουν την ιχθυοτροφή με εκχυλίσματα από καρπό ελιάς, οι οποίες περιέχουν ουσίες με αποδεδειγμένη αντιαθηρωματική δράση. Σκοπός τους είναι να δημιουργήσουν νέες ποικιλίες τσιπούρας και λαβρακίου που να προστατεύουν την καρδιά μας από καρδιαγγειακά νοσήματα, αλλά και να καταρρίψουν τις φοβίες του κοινού σχετικά με τη διατροφική αξία των ψαριών που παράγονται σε ιχθυοτροφεία.

Και δύο νόστιμες συνταγές με τσιπούρα και λαβράκι:
Τσιπούρες με γέμιση ψωμιού

Λαβράκι σε πακέτο από αμπελόφυλλα

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Μαθετε πρωτοι τα μυστικα του olivemagazine.gr